ਸਿਆਲੂ ਗੰਨੇ ਵਿੱਚ ਨੀਵੀਆਂ, ਘੱਟ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲਾਂ ਹੀ ਲਓ। ICAR-IISR, Lucknow ਦੇ trial ਵਿੱਚ 90 cm ਦੇ ਸਿਆੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲੂ ਨਾਲ ਗੰਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਿਆ। ਬੰਦ ਗੋਭੀ, ਫੁੱਲ ਗੋਭੀ, ਗੰਢ ਗੋਭੀ ਅਤੇ ਸ਼ਲਗਮ ਵਿੱਚ 3.5 ਤੋਂ 4.8% ਘਟਿਆ। ਗਾਜਰ ਅਤੇ ਮੂਲੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਤੋਂ 11.5% ਘਟਿਆ।
ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕੀ ਹੈ?
Punjab Agricultural University, Ludhiana ਦੇ ਲੇਖ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਆਲੂ ਗੰਨੇ ਨਾਲ ਕਣਕ, ਸਰ੍ਹੋਂ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਆਲੂ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਗੰਨੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਗੰਨੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਸੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਦੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹਰ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਪੁੱਗਦੀ।
ICAR-IISR ਦੇ trial ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰ?
ਇਹ trial Lucknow ਵਿੱਚ, ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ, 90 cm ਦੇ ਸਿਆੜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇ ਗੰਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਕੱਲੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ:
- ਆਲੂ (2 ਕਤਾਰਾਂ, 20 cm): ਗੰਨਾ 8.25% ਵਧਿਆ। ਪਰ ਆਲੂ ਨੂੰ 160 KG N / ਹੈਕਟੇਅਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਚਿਆ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
- ਫੁੱਲ ਗੋਭੀ ਅਤੇ ਬੰਦ ਗੋਭੀ (2 ਕਤਾਰਾਂ, 45 cm): ਗੰਨਾ ਲਗਭਗ 3.5 ਤੋਂ 4.8% ਘਟਿਆ।
- ਗੰਢ ਗੋਭੀ ਅਤੇ ਸ਼ਲਗਮ (3 ਕਤਾਰਾਂ, 20 cm): ਗੰਨਾ ਲਗਭਗ 3.5 ਤੋਂ 4.8% ਘਟਿਆ।
- ਗਾਜਰ (3 ਕਤਾਰਾਂ, 10 cm): ਗੰਨਾ 9.89% ਘਟਿਆ।
- ਮੂਲੀ (3 ਕਤਾਰਾਂ, 10 cm): ਗੰਨਾ 11.53% ਘਟਿਆ।
ਗਾਜਰ ਅਤੇ ਮੂਲੀ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਵੱਧ ਕਿਉਂ?
ਮਾਹਿਰ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਾਜਰ ਅਤੇ ਮੂਲੀ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਘਣਾ ਫੈਲਾਅ ਛੋਟੇ ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਯਮ ਸੌਖਾ ਹੈ: ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਨੀਵੀਂ, ਘੱਟ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਲੂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ
ਆਲੂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਗੰਨੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਖਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖਾਦ ਘਟਾ ਕੇ ਆਲੂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਇਹ ਨਾ ਮੰਨੋ। ਹਰ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਖਾਦ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖਾਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਿਣੋ।
ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਵੇਖੋ
- ਸਿਆੜਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ: Trial ਵਿੱਚ 90 cm ਸੀ। ਭੀੜੇ ਸਿਆੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਥਾਂ ਘੱਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਨਾ ਦੱਬਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਖਾਦ ਵੱਖਰੀ: ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਖਾਦ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖਾਦ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਗਿਣੋ। Trial ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਬਿਜਾਈ ਵੇਲੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ P ਅਤੇ K ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ 30 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
- ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਵਧਣ ਦੀ ਥਾਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਖੇਤ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਲਓ। ਪਿਛੇਤੀ ਬਿਜਾਈ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਰ ਘੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
- ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈ: ਗੰਨੇ ਲਈ ਦਵਾਈ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਵਾਈ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ label ਵੇਖੋ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।
- ਸਿੰਚਾਈ: ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਗੰਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰੋ।
Immunity Program ਨਾਲ
Immunity Sugarcane Program ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਗੰਨੇ ਦੇ ਵੀਘੇ ਮੁਤਾਬਕ ਡੋਜ਼ ਸ਼ਡਿਊਲ ਉੱਤੇ ਹੈ। Herbicide ਪਾਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ drenching 3-4 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਕਰੋ। ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ tank mix ਜਾਂ drenching ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛ ਲਓ।
ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਬ
ਸਿਆਲੂ ਗੰਨੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
IISR ਦੇ trial ਵਿੱਚ ਆਲੂ ਨਾਲ ਗੰਨਾ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਬੰਦ ਗੋਭੀ, ਫੁੱਲ ਗੋਭੀ, ਗੰਢ ਗੋਭੀ, ਸ਼ਲਗਮ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਘੱਟ ਰਹੀ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ variety ਮੁਤਾਬਕ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।
ਭੀੜੇ ਸਿਆੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
Trial 90 cm ਦੇ ਸਿਆੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਭੀੜੇ ਸਿਆੜਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗੰਨਾ ਦੱਬਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਸੋਚ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਓ।
ਸਰੋਤ: Singh, Singh, Rai, Pathak (ICAR-IISR): Vegetables intercropping with autumn planted sugarcane, Indian Farming 68(01), 2018 · Kaur, Gill, Kaur (PAU Ludhiana): Autumn sugarcane-based intercropping, Indian Farming 71(5), 2021
*ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਹਨ, ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ। ਜ਼ਮੀਨ, ਪਾਣੀ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਮੁਤਾਬਕ ਨਤੀਜੇ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਗੰਨੇ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਸਲਾਹ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ crop stage (Plantation, ਪਹਿਲਾ ਪਾਣੀ, Herbicide, 2–4 leaves) ਦੱਸੋ ਅਤੇ program ਬਾਰੇ ਜਾਣੋ।