શેરડીમાં Gypsum આપતાં પહેલાં soil test કરાવો. ખારી (saline) જમીનમાં મીઠું ધોવા માટે સારું પાણી અને નિતાર જોઈએ, Gypsum જરૂરી નથી. ભાસ્મિક (sodic) જમીનમાં Gypsum અને છાણિયા ખાતરથી ફાયદો થઈ શકે. બંને દેખાવે સરખી લાગે, પણ ઉપાય જુદા છે, એટલે test વગર Gypsum પાછળ ખર્ચ ન કરો.
ફરક કેવી રીતે ઓળખવો?
- ખારી જમીન: શેરડીનાં પાન વહેલાં ચીમળાય, ટોચ કરમાય, વિકાસ અટકે. ગંભીર હાલતમાં છોડ મરી જાય.
- ભાસ્મિક જમીન: ઉપર પોપડો બંધાય, પાણી ધીમે ઊતરે, મૂળને હવા ઓછી મળે, પોષક તત્વો ઓછાં લેવાય.
South African Sugarcane Research Institute (SASRI) ની વ્યાખ્યા: ખારી જમીનમાં EC 400 mS/m (4 dS/m) થી વધારે અને SAR 6 થી ઓછો હોય. ભાસ્મિક જમીનમાં EC 400 mS/m થી ઓછો, SAR 6 થી વધારે અને pH 8.5 થી વધારે હોય. જમીનના પ્રકાર પ્રમાણે critical SAR 6, 10 કે 15 ગણાય છે.
EC કેટલો હોય તો કેટલી અસર?
- 0 થી 200 mS/m: વિકાસ પર અસર નહીં.
- 200 થી 400 mS/m: થોડી અસર.
- 400 થી 600 mS/m: ઘણી અસર.
- 600 mS/m થી ઉપર: ખૂબ ઘણી અસર.
ખારાશ મોટે ભાગે નબળા નિતાર અને વધારે પિયતથી વધે છે, કારણ કે પાણીનું સ્તર ઊંચું આવે અને મીઠું ઉપર ચઢે. દુષ્કાળના વર્ષમાં સમસ્યા વધારે બગડી શકે.
SASRI પ્રમાણે શેરડી મકાઈ અને soyabean કરતાં ક્ષાર વધારે સહન કરે છે, પણ ક્ષાર વધે એટલે ઉપજ પર અસર થાય છે. આ કારણે ક્ષાર દેખાય ત્યારે જ નહીં, નવા વાવેતર પહેલાં જ test કરાવવો સારો.
કઈ જમીનમાં શું કરવું?
- ખારી જમીન: નિતાર ચાલુ કરો અને સારા પાણીથી મીઠું ધોઈ નીચે ઉતારો. SASRI પ્રમાણે Gypsum કે sulphur ની જરૂર નથી. નિતાર વગર ધોવાથી ફાયદો નહીં થાય.
- ભાસ્મિક જમીન: Gypsum અને સારું કોહવાયેલું સેન્દ્રિય ખાતર જમીનમાં ભેળવો, પછી પાણીથી ધુઓ. માત્રા soil test report અને જમીન સલાહ પ્રમાણે રાખો.
- પિયત પાણી: પાણીનો EC અને SAR પણ તપાસો, કારણ કે ઉનાળા અને શિયાળામાં ક્ષાર બદલાઈ શકે.
- Soil sampling: સારા અને ખરાબ બંને ભાગમાંથી 0-30, 30-60 અને 60-90 cm ની ઊંડાઈએ નમૂના લો.
નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટીનો દક્ષિણ ગુજરાતનો અભ્યાસ
2003 થી 2005 દરમિયાન ખેડૂતના ખેતરમાં clay sodic જમીન પર થયેલા Navsari Agricultural University ના અભ્યાસમાં:
- Gypsum + છાણિયું ખાતર આપવાથી વગર આપ્યા કરતાં 14.1 ટન / હેક્ટર વધારે શેરડી મળી, અને જમીનનો pH અને ESP ઘટ્યા.
- Paired-row રોપણીમાં શેરડી 67.6 ટન / હેક્ટર, સામાન્ય રોપણીમાં 61.2 ટન / હેક્ટર.
- ભાસ્મિકતા વધે તેમ વિકાસ, ઉપજ, પોષક તત્વો લેવાની શક્તિ અને રસની ગુણવત્તા ઘટ્યાં.
- CoN 91132 variety બીજી બે ચકાસેલી varieties કરતાં ભાસ્મિકતા સામે વધારે ટકી.
આ એક અભ્યાસનાં પરિણામ છે, વચન નથી. તમારી જમીન માટે હાલની યોગ્ય variety કૃષિ યુનિવર્સિટી પાસેથી જાણો.
પ્રશ્નો અને જવાબ
દરેક ખારી જમીનમાં Gypsum આપવું?
ના. SASRI પ્રમાણે ખારી જમીનમાં Gypsum ની જરૂર નથી; ત્યાં નિતાર અને સારા પાણીથી ધોવાણ જરૂરી છે. Gypsum મુખ્યત્વે ભાસ્મિક જમીન માટે છે.
Soil test માં શું જોવું?
EC, SAR અને pH. સાથે પિયત પાણીનો test પણ કરાવો, અને lab ને EC ની રીત પૂછો.
સ્રોત: SASRI Information Sheet 5.11: Properties of saline/sodic soils and their reclamation · Patel K.G. (Navsari Agricultural University, 2006): Management of clay sodic soils for enhancing sugarcane productivity in South Gujarat
*ખેડૂતોના પરિણામ તેમના પોતાના અનુભવ છે, ગેરંટી નથી. જમીન, પાણી, હવામાન અને સંભાળ પ્રમાણે પરિણામ બદલાય છે.
તમારી શેરડી માટે સીધી સલાહ જોઈએ છે?
તમારી હાલની crop stage (Plantation, પ્રથમ પિયત, Herbicide, 2–4 leaves) જણાવો અને program વિશે જાણો.