ऊस तोडल्यानंतर 24 तासांत गाळप झाले तर नुकसान कमी राहते. 24 तासांपेक्षा जास्त उशीर झाला तर ओलावा उडतो, वजन घटते आणि रसाची गुणवत्ता बिघडते. म्हणून तोडलेला ऊस सावलीत ठेवा, लवकर पाठवा. Brix वाढलेला दिसला तरी त्याला चांगले लक्षण मानू नका.
आकडे काय सांगतात?
ICAR-SBI, Coimbatore नुसार तोडणीनंतर 24 तासांत गाळप झाले तर नुकसान कमी राहते. 24 तासांपेक्षा जास्त वेळ लागला तर ओलावा उडाल्याने वजनात लक्षणीय घट होते. उष्णता, तोडणीपूर्वी शेत जळणे, उसाला इजा आणि सूक्ष्मजीव यांमुळे साखरेचे नुकसान वाढते.
Akola च्या अभ्यासाचे आकडे
Dr. Panjabrao Deshmukh Krishi Vidyapeeth, Akola च्या अभ्यासात तोडणीनंतर 48 तासांपर्यंत ऊस तपासला:
- Purity: 93.05% वरून घटून 90.17%.
- CCS (साखरेचे माप): 14.78% वरून घटून 14.47%.
- Brix: 22.40 वरून वाढून 22.97.
हाच अभ्यास भारतातील आधीच्या कामाचा उल्लेख करतो, ज्यात 96 तासांनंतर उसाच्या वजनात 7.4 ते 17% घट नोंदली गेली होती. South African Sugarcane Research Institute च्या अंदाजानुसार दक्षिण आफ्रिकेच्या परिस्थितीत purity दररोज सरासरी साधारण 1.25% घटते. उष्ण आणि दमट महिन्यांत खराबी सर्वात वेगाने होते. तुमच्या शेताचा आकडा हवामान आणि variety नुसार वेगळा असू शकतो.
12 तास आणि 24 तासांतील फरक
Akola च्या अभ्यासात CCS तोडणीनंतर 0 आणि 12 तासांना, 24, 36 आणि 48 तासांपेक्षा लक्षणीयरीत्या जास्त होता. लेखकांचा निष्कर्ष आहे की 24 तासांच्या आत गाळप झाले तर गुणवत्तेची खराबी कमी होते. SASRI देखील हाच सल्ला देते की ऊस तोडणीच्याच दिवशी गाळपाला गेला पाहिजे. म्हणून कारखान्याची slip आणि transport ठरल्यानंतरच तोडणी करा. उशिरा संध्याकाळी तोडलेला ऊस रात्रभर शेतात पडून राहिला तर वेळ वाढतो.
शेतकरी काय करू शकतो?
- तोडणीचा क्रम: त्या दिवशी जितका ऊस कारखान्यात किंवा गुऱ्हाळावर पोहोचेल तितकाच तोडा.
- सावली: तोडलेला ऊस उन्हात ठेवू नका. Akola च्या अभ्यासात सावलीत ठेवलेल्या उसाची purity उन्हातील उसापेक्षा चांगली राहिली.
- पाण्याची फवारणी: SBI उष्ण हवामानात सावली आणि पाण्याची बारीक फवारणी सुचवते.
- इजा टाळा: तुकडे केलेला ऊस अख्ख्या उसापेक्षा जास्त वेगाने खराब होतो. ऊस अख्खा ठेवा आणि चढ-उतारात कमी नुकसान होईल असे करा. ट्रॉली भरताना ऊस फेकणे टाळा.
- शेत जाळून तोडणी करू नका: उभा जळालेला ऊस, विशेषतः ओल्या जमिनीत, जास्त वेगाने साखर गमावू शकतो.
- कच्चा किंवा जास्त पिकलेला ऊस: दोन्हींमुळे खराबी वाढते. तोडणीची तारीख मोजून ठरवा.
खोडवा आणि काळजी
तोडणीनंतरही शेतातील काम संपत नाही. खोडवा ठेवायचा असेल तर खोडवा पिकाची काळजी हेही पाहून घ्या.
प्रश्न आणि उत्तरे
तोडलेला ऊस किती तासांत कारखान्यात पोहोचला पाहिजे?
ICAR-SBI नुसार 24 तासांत गाळप झाले तर नुकसान कमी राहते. त्यापेक्षा जास्त वेळ झाला तर नुकसान वाढते.
तोडलेल्या उसावर पाणी शिंपडल्याने फायदा?
SBI उष्ण हवामानात सावली आणि पाण्याची बारीक फवारणी हे खराबी कमी करण्याचे उपाय म्हणून सांगते. सोबत जलद transport देखील गरजेचा आहे.
स्रोत: ICAR-Sugarcane Breeding Institute, Coimbatore: FAQ on cane quality · Patil et al.: Effect of harvesting time and storage condition on post-harvest deterioration in sugarcane, Plant Archives 22(2), 2022 · SASRI Information Sheet 15.3: Harvest to crush delays
*शेतकऱ्यांचे निकाल हे त्यांचे स्वतःचे अनुभव आहेत, हमी नाही. जमीन, पाणी, हवामान आणि काळजी यानुसार निकाल बदलतात.
तुमच्या उसासाठी थेट सल्ला हवा आहे?
तुमची सध्याची crop stage (Plantation, पहिले पाणी, Herbicide, 2–4 leaves) सांगा आणि program बद्दल जाणून घ्या.