ਗੰਨਾ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੜਾਈ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 24 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਮੀ ਉੱਡਦੀ ਹੈ, ਭਾਰ ਘਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਗੜਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੱਟਿਆ ਗੰਨਾ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਛੇਤੀ ਭੇਜੋ। Brix ਵਧਦਾ ਦਿਸੇ ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਮੰਨੋ।
ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ICAR-SBI, Coimbatore ਮੁਤਾਬਕ ਕਟਾਈ ਦੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੜਾਈ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 24 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਨਮੀ ਉੱਡਣ ਨਾਲ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀ, ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤ ਸੜਨਾ, ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਸੱਟ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਖੰਡ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Akola ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ
Dr. Panjabrao Deshmukh Krishi Vidyapeeth, Akola ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਗੰਨੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ:
- Purity: 93.05% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 90.17%।
- CCS (ਖੰਡ ਦਾ ਮਾਪ): 14.78% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 14.47%।
- Brix: 22.40 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 22.97।
ਇਹੀ ਅਧਿਐਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 96 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਗੰਨੇ ਦੇ ਭਾਰ ਵਿੱਚ 7.4 ਤੋਂ 17% ਕਮੀ ਦਰਜ ਹੋਈ ਸੀ। South African Sugarcane Research Institute ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ purity ਹਰ ਰੋਜ਼ ਔਸਤਨ ਲਗਭਗ 1.25% ਘਟਦੀ ਹੈ। ਗਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਲ੍ਹੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਬੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਤ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਮੌਸਮ ਅਤੇ variety ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12 ਘੰਟਿਆਂ ਅਤੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ
Akola ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ CCS ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 0 ਅਤੇ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਤੇ, 24, 36 ਅਤੇ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਸੀ। ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ ਕਿ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਿੜਾਈ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਘਟਦੀ ਹੈ। SASRI ਵੀ ਇਹੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੰਨਾ ਕਟਾਈ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਪਿੜਾਈ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਿੱਲ ਦੀ slip ਅਤੇ transport ਤੈਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕਟਾਈ ਕਰੋ। ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ਕੱਟਿਆ ਗੰਨਾ ਰਾਤ ਭਰ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਰਹੇ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- ਕਟਾਈ ਦਾ ਕ੍ਰਮ: ਉਸ ਦਿਨ ਜਿੰਨਾ ਗੰਨਾ ਮਿੱਲ ਜਾਂ ਵੇਲਣੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਓਨਾ ਹੀ ਕੱਟੋ।
- ਛਾਂ: ਕੱਟਿਆ ਗੰਨਾ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖੋ। Akola ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗੰਨੇ ਦੀ purity ਧੁੱਪ ਵਾਲੇ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਰਹੀ।
- ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ: SBI ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਛਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਰੀਕ ਛਿੜਕਾਅ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਚਾਓ: ਟੁਕੜੇ ਕੀਤਾ ਗੰਨਾ ਪੂਰੇ ਗੰਨੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਪੂਰੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਲੱਦਣ-ਲਾਹੁਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ। ਟਰਾਲੀ ਭਰਨ ਵੇਲੇ ਗੰਨੇ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਖੇਤ ਸਾੜ ਕੇ ਕਟਾਈ ਨਾ ਕਰੋ: ਖੜ੍ਹਾ ਸੜਿਆ ਗੰਨਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗਿੱਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ, ਵੱਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੰਡ ਗੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਕੱਚਾ ਜਾਂ ਵੱਧ ਪੱਕਿਆ ਗੰਨਾ: ਦੋਵੇਂ ਖ਼ਰਾਬੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਟਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਮਾਪ ਕੇ ਤੈਅ ਕਰੋ।
ਮੁੱਢੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ
ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖੇਤ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੁੱਢੀ ਰੱਖਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੁੱਢੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਵੇਖ ਲਓ।
ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਬ
ਕੱਟਿਆ ਗੰਨਾ ਕਿੰਨੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਲ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ICAR-SBI ਮੁਤਾਬਕ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੜਾਈ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਕੱਟੇ ਗੰਨੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ?
SBI ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਛਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਰੀਕ ਛਿੜਕਾਅ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬੀ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਤੇਜ਼ transport ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ: ICAR-Sugarcane Breeding Institute, Coimbatore: FAQ on cane quality · Patil et al.: Effect of harvesting time and storage condition on post-harvest deterioration in sugarcane, Plant Archives 22(2), 2022 · SASRI Information Sheet 15.3: Harvest to crush delays
*ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਹਨ, ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ। ਜ਼ਮੀਨ, ਪਾਣੀ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਮੁਤਾਬਕ ਨਤੀਜੇ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਗੰਨੇ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਸਲਾਹ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ crop stage (Plantation, ਪਹਿਲਾ ਪਾਣੀ, Herbicide, 2–4 leaves) ਦੱਸੋ ਅਤੇ program ਬਾਰੇ ਜਾਣੋ।