શેરડી કાપ્યા પછી 24 કલાકમાં પીલાણ થાય તો નુકસાન ઓછું રહે છે. 24 કલાકથી વધારે મોડું થાય તો ભેજ ઊડે છે, વજન ઘટે છે અને રસની ગુણવત્તા બગડે છે. એટલે કાપેલી શેરડી છાંયડે રાખો, ઝડપથી મોકલો. Brix વધતો દેખાય તો પણ તેને સારું ચિહ્ન ન માનો.
સંખ્યા શું કહે છે?
ICAR-SBI, Coimbatore પ્રમાણે કાપણીના 24 કલાકમાં પીલાણ થાય તો નુકસાન ઓછું રહે છે. 24 કલાકથી વધારે વાર લાગે તો ભેજ ઊડવાથી વજનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે. ગરમી, કાપણી પહેલાં ખેતર બળવું, સાંઠાને ઈજા અને સૂક્ષ્મ જીવાણુથી ખાંડનું નુકસાન વધે છે.
Akola ના અભ્યાસના આંકડા
Dr. Panjabrao Deshmukh Krishi Vidyapeeth, Akola ના અભ્યાસમાં કાપ્યા પછી 48 કલાક સુધી શેરડી તપાસી:
- Purity: 93.05% થી ઘટીને 90.17%.
- CCS (ખાંડનું માપ): 14.78% થી ઘટીને 14.47%.
- Brix: 22.40 થી વધીને 22.97.
આ જ અભ્યાસ ભારતના અગાઉના કામનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેમાં 96 કલાક પછી શેરડીના વજનમાં 7.4 થી 17% ઘટાડો નોંધાયો હતો. South African Sugarcane Research Institute ના અંદાજ પ્રમાણે દક્ષિણ આફ્રિકાની સ્થિતિમાં purity દરરોજ સરેરાશ લગભગ 1.25% ઘટે છે. ગરમ અને ભેજવાળા મહિનામાં બગાડ સૌથી ઝડપી થાય છે. તમારા ખેતરનો આંકડો હવામાન અને variety પ્રમાણે જુદો હોઈ શકે.
12 કલાક અને 24 કલાકમાં ફરક
Akola ના અભ્યાસમાં CCS કાપ્યા પછી 0 અને 12 કલાકે, 24, 36 અને 48 કલાક કરતાં નોંધપાત્ર વધારે હતો. લેખકોનું તારણ છે કે 24 કલાકની અંદર પીલાણ થાય તો ગુણવત્તાનો બગાડ ઘટે છે. SASRI પણ એ જ સલાહ આપે છે કે શેરડી કાપણીના જ દિવસે પીલાણમાં જવી જોઈએ. એટલે મિલનો slip અને transport નક્કી થયા પછી જ કાપણી કરો. મોડી સાંજે કાપેલી શેરડી રાત ખેતરમાં પડી રહે તો સમય વધી જાય છે.
ખેડૂત શું કરી શકે?
- કાપણીનો ક્રમ: તે દિવસે જેટલી શેરડી મિલ કે કોલુ પર પહોંચે એટલી જ કાપો.
- છાંયડો: કાપેલી શેરડી તડકામાં ન રાખો. Akola ના અભ્યાસમાં છાંયડે રાખેલી શેરડીની purity તડકાવાળી કરતાં સારી રહી.
- પાણીનો છંટકાવ: SBI ગરમ હવામાનમાં છાંયડો અને પાણીનો ઝીણો છંટકાવ સૂચવે છે.
- ઈજા ટાળો: ટુકડા કરેલી શેરડી આખા સાંઠા કરતાં વધારે ઝડપથી બગડે છે. સાંઠા આખા રાખો અને ચઢાવ-ઉતારમાં ઓછું નુકસાન થાય તેમ કરો. ટ્રોલી ભરતી વખતે સાંઠા ફેંકવાથી બચો.
- ખેતર બાળીને કાપણી ન કરો: ઊભી બળેલી શેરડી, ખાસ કરીને ભીની જમીનમાં, વધારે ઝડપથી ખાંડ ગુમાવી શકે.
- કાચી કે વધારે પાકી શેરડી: બંને બગાડ વધારે છે. કાપણીની તારીખ માપીને નક્કી કરો.
ખૂંટા અને સંભાળ
કાપણી પછી પણ ખેતરનું કામ પૂરું થતું નથી. ખૂંટો રાખવાનો હોય તો ખૂંટા પાકની સંભાળ પણ જોઈ લો.
પ્રશ્નો અને જવાબ
કાપેલી શેરડી કેટલા કલાકમાં મિલમાં પહોંચવી જોઈએ?
ICAR-SBI પ્રમાણે 24 કલાકમાં પીલાણ થાય તો નુકસાન ઓછું રહે છે. તેથી વધારે સમય થાય તો નુકસાન વધે છે.
કાપેલી શેરડી પર પાણી છાંટવાથી ફાયદો?
SBI ગરમ હવામાનમાં છાંયડો અને પાણીનો ઝીણો છંટકાવ બગાડ ઘટાડવાના ઉપાય તરીકે જણાવે છે. સાથે ઝડપી transport પણ જરૂરી છે.
સ્રોત: ICAR-Sugarcane Breeding Institute, Coimbatore: FAQ on cane quality · Patil et al.: Effect of harvesting time and storage condition on post-harvest deterioration in sugarcane, Plant Archives 22(2), 2022 · SASRI Information Sheet 15.3: Harvest to crush delays
*ખેડૂતોના પરિણામ તેમના પોતાના અનુભવ છે, ગેરંટી નથી. જમીન, પાણી, હવામાન અને સંભાળ પ્રમાણે પરિણામ બદલાય છે.
તમારી શેરડી માટે સીધી સલાહ જોઈએ છે?
તમારી હાલની crop stage (Plantation, પ્રથમ પિયત, Herbicide, 2–4 leaves) જણાવો અને program વિશે જાણો.