શેરડી પાકી કે નહીં તે જાણવા hand refractometer થી ટોચના અને નીચેના ભાગના રસનો Brix માપો. કાચી શેરડીમાં ટોચ અને નીચેનો ગુણોત્તર 1 થી ઓછો રહે છે, અને શેરડી પાકે તેમ તે 1 ની નજીક આવે છે. પાકો નિર્ણય lab ના pol અને purity પરથી લેવાય.
કારણ: શેરડી નીચેથી ઉપર પાકે છે
શેરડીનો નીચેનો ભાગ પહેલાં પાકે છે, અને ટોચનો ભાગ છેલ્લે. એટલે ફક્ત નીચેના રસનો Brix જોવાથી ખેતર પાકેલું લાગે, પણ ટોચ હજુ કાચી હોઈ શકે. ICAR-Sugarcane Breeding Institute (SBI), Coimbatore પ્રમાણે કાચી શેરડીમાં top/bottom Brix ratio 1 થી ઓછો હોય છે. શેરડી પાકે તેમ આ ratio 1 ની નજીક જાય છે.
ખેતરમાં test કેવી રીતે કરવો
- સાધન: Hand refractometer અને રસ કાઢવા માટે punch.
- સાંઠા પસંદ કરો: ખેતરના જુદા જુદા ભાગમાંથી સાંઠા લો. એક ઝુંડમાંથી ઓછામાં ઓછા 2 સાંઠા લો. ફક્ત ખેતરની કિનારીના સાંઠા ન લો.
- રસ લો: દરેક સાંઠાના ટોચના ભાગ અને નીચેના ભાગમાંથી punch થી રસ લઈને Brix નોંધો.
- ગણતરી કરો: ટોચનો Brix ÷ નીચેનો Brix = ratio. ગણતરી સમજવા માટે ઉદાહરણ: ટોચ 18 અને નીચે 20 હોય તો ratio 0.9 થાય.
- નોંધ રાખો: ખેતર, variety, Plantation ની તારીખ અને Brix ની નોંધ રાખો. થોડા દિવસ પછી ફરી માપો તો ratio કઈ બાજુ જાય છે તે દેખાશે.
Brix અંદાજ છે, છેલ્લો જવાબ નથી
LSU AgCenter પણ Brix ને ખેતરમાં મળતું અંદાજિત માપ જ ગણે છે. SBI પ્રમાણે રસનો pol 16 થી વધારે અને purity 85% થી વધારે હોય ત્યારે શેરડી પાકેલી ગણાય છે. આ આંકડા નાના mill test અને lab માંથી મળે છે, refractometer માંથી નહીં.
કાપણી પહેલાં 4 થી 6 અઠવાડિયા વહેલી તપાસ કરો
SBI ની માર્ગદર્શિકા કહે છે કે ધારેલી કાપણી તારીખના ઓછામાં ઓછા 4 થી 6 અઠવાડિયા પહેલાં તપાસ શરૂ કરવી. રોપાણ અને ખૂંટા પાકને અલગ રાખો. ખેતરને variety અને Plantation ના મહિના પ્રમાણે જૂથમાં વહેંચો. પછી વધારે Brix વાળા ખેતરથી કાપણી શરૂ કરો. SBI પ્રમાણે આવી ગોઠવણથી પાક વધારે એકસરખો પાકેલો મળે છે અને sugar recovery માં 0.2 થી 0.5 ટકા સુધી સુધારો નોંધાયો છે. આ મિલ સ્તરે નોંધાયેલો આંકડો છે, દરેક ખેતરનું વચન નથી.
પાકવાના સમય પર શું અસર કરે?
- જમીનની ફળદ્રુપતા અને ખાતર
- પિયત
- જીવાત અને રોગ
- Variety અને હવામાન
કાચી શેરડી પણ નુકસાન કરે છે અને વધારે પાકી ગયેલી શેરડી પણ. SBI બંને ટાળવાની સલાહ આપે છે. એટલે કેલેન્ડર જોઈને નહીં, માપીને નક્કી કરો. LSU AgCenter પ્રમાણે નીચેનાં પર્વ પહેલાં પાકે છે, અને મોસમ આગળ વધે તેમ સાંઠાના ઉપરના ભાગમાં પણ Brix જોવો પડે છે. જુદાં જુદાં ખેતરના Brix સરખાવવાથી કયું ખેતર પહેલાં કાપવું તે સમજાય છે.
પ્રશ્નો અને જવાબ
Hand refractometer થી pol ખબર પડે?
ના. Refractometer ફક્ત Brix આપે છે, જે અંદાજિત માપ છે. Pol અને purity માટે lab અથવા નાના mill નો test જોઈએ.
Ratio 1 થઈ જાય તો તરત કાપી નાખવું?
Ratio 1 ની નજીક આવે એટલે શેરડી પાકવાની નજીક છે એમ સમજાય. છેલ્લો નિર્ણય pol, purity અને mill ની કાપણી તારીખ જોઈને લો.
સ્રોત: ICAR-Sugarcane Breeding Institute, Coimbatore: FAQ on cane quality · LSU AgCenter: Estimating Brix values to improve sugarcane quality
*ખેડૂતોના પરિણામ તેમના પોતાના અનુભવ છે, ગેરંટી નથી. જમીન, પાણી, હવામાન અને સંભાળ પ્રમાણે પરિણામ બદલાય છે.
તમારી શેરડી માટે સીધી સલાહ જોઈએ છે?
તમારી હાલની crop stage (Plantation, પ્રથમ પિયત, Herbicide, 2–4 leaves) જણાવો અને program વિશે જાણો.