ऊस पक्व झाला की नाही हे जाणण्यासाठी hand refractometer ने शेंड्याच्या आणि खालच्या भागाच्या रसाचा Brix मोजा. कच्च्या उसात शेंडा आणि खालचा भाग यांचे गुणोत्तर 1 पेक्षा कमी असते, आणि ऊस पिकत जाईल तसे ते 1 च्या जवळ येते. पक्का निर्णय lab च्या pol आणि purity वरून घेतला जातो.
कारण: ऊस खालून वर पिकतो
उसाचा खालचा भाग आधी पिकतो, आणि शेंड्याचा भाग शेवटी. म्हणून फक्त खालच्या रसाचा Brix पाहिल्यास शेत पिकलेले वाटते, पण शेंडा अजून कच्चा असू शकतो. ICAR-Sugarcane Breeding Institute (SBI), Coimbatore नुसार कच्च्या उसात top/bottom Brix ratio 1 पेक्षा कमी असतो. ऊस पिकत जाईल तसा हा ratio 1 च्या जवळ जातो.
शेतात test कसा करावा
- साधन: Hand refractometer आणि रस काढण्यासाठी punch.
- ऊस निवडा: शेताच्या वेगवेगळ्या भागांतून ऊस घ्या. एका बेटातून किमान 2 ऊस घ्या. फक्त शेताच्या कडेचे ऊस घेऊ नका.
- रस घ्या: प्रत्येक उसाच्या शेंड्याच्या भागातून आणि खालच्या भागातून punch ने रस घेऊन Brix नोंदवा.
- गणना करा: शेंड्याचा Brix ÷ खालचा Brix = ratio. गणना समजण्यासाठी उदाहरण: शेंडा 18 आणि खाली 20 असेल तर ratio 0.9 होतो.
- नोंद ठेवा: शेत, variety, Plantation ची तारीख आणि Brix ची नोंद ठेवा. काही दिवसांनी पुन्हा मोजले तर ratio कोणत्या बाजूला जातो ते दिसेल.
Brix हा अंदाज आहे, शेवटचे उत्तर नाही
LSU AgCenter देखील Brix ला शेतात मिळणारे अंदाजे मापच मानते. SBI नुसार रसाचा pol 16 पेक्षा जास्त आणि purity 85% पेक्षा जास्त असेल तेव्हा ऊस पक्व मानला जातो. हे आकडे लहान mill test आणि lab मधून मिळतात, refractometer मधून नाही.
तोडणीच्या 4 ते 6 आठवडे आधीच तपासणी करा
SBI ची मार्गदर्शिका सांगते की ठरवलेल्या तोडणी तारखेच्या किमान 4 ते 6 आठवडे आधी तपासणी सुरू करावी. लागण आणि खोडवा पीक वेगळे ठेवा. शेते variety आणि Plantation च्या महिन्यानुसार गटांत वाटा. मग जास्त Brix असलेल्या शेतापासून तोडणी सुरू करा. SBI नुसार अशा नियोजनाने पीक जास्त एकसारखे पक्व मिळते आणि sugar recovery मध्ये 0.2 ते 0.5 टक्क्यांपर्यंत सुधारणा नोंदली गेली आहे. हा कारखाना स्तरावर नोंदलेला आकडा आहे, प्रत्येक शेतासाठीचे वचन नाही.
पक्व होण्याच्या वेळेवर कशाचा परिणाम होतो?
- जमिनीची सुपीकता आणि खत
- सिंचन
- कीड आणि रोग
- Variety आणि हवामान
कच्चा ऊसही नुकसान करतो आणि जास्त पिकलेला ऊसही. SBI दोन्ही टाळण्याचा सल्ला देते. म्हणून कॅलेंडर पाहून नाही, मोजून ठरवा. LSU AgCenter नुसार खालची कांडी आधी पिकतात, आणि हंगाम पुढे जाईल तसा उसाच्या वरच्या भागातही Brix पाहावा लागतो. वेगवेगळ्या शेतांच्या Brix ची तुलना केल्याने कोणते शेत आधी तोडावे ते समजते.
प्रश्न आणि उत्तरे
Hand refractometer ने pol कळतो का?
नाही. Refractometer फक्त Brix देतो, जो अंदाजे माप आहे. Pol आणि purity साठी lab किंवा लहान mill चा test लागतो.
Ratio 1 झाला तर लगेच तोडून टाकावा का?
Ratio 1 च्या जवळ आला की ऊस पक्व होण्याच्या जवळ आहे असे समजावे. शेवटचा निर्णय pol, purity आणि कारखान्याची तोडणी तारीख पाहून घ्या.
स्रोत: ICAR-Sugarcane Breeding Institute, Coimbatore: FAQ on cane quality · LSU AgCenter: Estimating Brix values to improve sugarcane quality
*शेतकऱ्यांचे निकाल हे त्यांचे स्वतःचे अनुभव आहेत, हमी नाही. जमीन, पाणी, हवामान आणि काळजी यानुसार निकाल बदलतात.
तुमच्या उसासाठी थेट सल्ला हवा आहे?
तुमची सध्याची crop stage (Plantation, पहिले पाणी, Herbicide, 2–4 leaves) सांगा आणि program बद्दल जाणून घ्या.