ऊस तोडल्यानंतर पानांचे पाचट जाळण्याऐवजी सऱ्यांमध्ये पसरा. ICAR-IISR, Lucknow च्या अहवालात पाचट ठेवलेल्या शेतात soil organic carbon वाढला आणि जाळलेल्या शेतात थोडा घटला. पाचट ओलावा टिकवते आणि तण कमी करते. फक्त लाल कूज असलेल्या शेतातील पाचट वेगळ्या पद्धतीने हाताळा.
समज आणि वास्तव
तोडणीनंतर शेतात पाचट पाहून अनेक शेतकरी लगेच काडी लावतात. शेत स्वच्छ दिसते, खोडवा लवकर फुटेल असे वाटते. पण ICAR-Indian Institute of Sugarcane Research (IISR), Lucknow चे तज्ज्ञ लिहितात की पाचट जाळल्याने उपयोगी पोषक तत्त्वे गमावण्याचा आणि प्रदूषणाचा धोका असतो.
IISR च्या अहवालाचे आकडे
Soil organic carbon (SOC), एक लागण पीक आणि तीन खोडव्यांनंतर:
- पाचट जाळले: 0.55% वरून 0.53%.
- पाचट बाहेर काढून टाकले: 0.55% वरून 0.55%.
- पाचट शेतात ठेवले: 0.55% वरून 0.68%.
हे एका अहवालाचे आकडे आहेत. तुमच्या जमिनीत बदल वेगळा असू शकतो. पण दिशा स्पष्ट आहे: पाचट परत जमिनीत गेले तर जमिनीला फायदा होऊ शकतो. IISR च्या अंदाजानुसार 100 टन उसातून दर हेक्टरी वर्षाला 10 ते 12 टन वाळलेली पाने मिळतात. इतका माल जाळून टाकणे म्हणजे शेतातच मिळणारे सेंद्रिय द्रव्य गमावणे.
खोडवा पिकाला ओलावा जास्त का लागतो?
ICAR-SBI, Coimbatore च्या अभ्यासानुसार खोडव्याची मुळे उथळ असतात, म्हणून खोडव्याला पाण्याचा ताण लवकर जाणवतो, विशेषतः सुरुवातीला. सऱ्यांमध्ये पसरलेले पाचट जमीन झाकते, ओलावा कमी उडतो आणि मुळांचा भाग ओला राहतो. पाचटाने जमीन झाकली गेली की तण कमी उगवते, जमिनीची रचना सुधारते आणि पाचट कुजून पोषक तत्त्वे मोकळी होतात.
पाचट कसे पसरावे
- जागा: पाचट सऱ्यांच्या मध्ये पसरा, खोडव्याच्या ओळीवर ढीग करू नका.
- मात्रा: TNAU ची मार्गदर्शिका 3 टन / हेक्टर सांगते, म्हणजे साधारण 490 KG / वीघा (1.2 टन / एकर).
- Trichoderma: IISR च्या अहवालात Trichoderma सोबतच्या mulching मुळे जमिनीत organic carbon आणि phosphorus वाढल्याचे नोंदले आहे. वापरायचे असेल तर स्थानिक कृषी अधिकाऱ्यांना विचारून घ्या.
- पाणी: पाचट पसरल्यानंतर पाण्याचे नियोजन शेतातील ओलाव्यानुसार करा.
मजुरीचा प्रश्न
SBI च्या 32 शेतकऱ्यांच्या अभ्यासात 75% शेतकऱ्यांनी पाचटाची विल्हेवाट ही मुख्य अडचण मानली, कारण त्यात मजुरी लागते. त्याच अभ्यासात साधारण 53% शेतकरी mulching करत होते. म्हणजे हे काम शेतात होऊ शकते. तोडणीच्या वेळीच पाचट सऱ्यांमध्ये टाकायला मजुरांना सांगा, म्हणजे नंतरचे काम कमी होईल.
Gujarat Bio Organics कडून
आम्ही भावनगरच्या GIDC शिहोर येथे आमच्या स्वतःच्या plant मध्ये बनवतो (महिन्याला 100 KL liquid आणि 2,500 टन solid). जमिनीची काळजी कोणत्याही एका product ने पूर्ण होत नाही; पाचट जमिनीला परत देणे ही शेतातच मिळणारी सोय आहे. खोडव्यासाठी Immunity Program ची मात्रा शेताच्या स्थितीनुसार ठरते, खोडवा पिकाची काळजी वाचा.
प्रश्न आणि उत्तरे
खोडव्याच्या ओळीवर पाचट ठेवल्याने फुटवे कमी होतात का?
ओळीवर ढीग करू नका. TNAU ची मार्गदर्शिका पाचट सऱ्यांमध्ये पसरण्यास सांगते, म्हणजे खोडवा फुटण्याची जागा मोकळी राहते.
पाचट न जाळल्यास कीड वाढते का?
रोगग्रस्त शेतात पाचटात बुरशी टिकू शकते, म्हणून तिथे पाचट ठेवू नका. निरोगी शेतात पाचट सऱ्यांमध्ये पसरा, आणि कीड दिसली तर कृषी अधिकाऱ्यांचा सल्ला घ्या.
स्रोत: Nagargade, Shukla, Pathak (ICAR-IISR): Cash the trash, Indian Farming 71(06), 2021 · Shanthy et al.: Constraints and opportunities in sugarcane ratoon management, Journal of Sugarcane Research 2014 · TNAU Expert System for Sugarcane: Ratoon management · Viswanathan R. (ICAR-SBI): Red rot of sugarcane, CAB Reviews 2021 · Pacific Pests, Pathogens and Weeds: Sugarcane red rot
*शेतकऱ्यांचे निकाल हे त्यांचे स्वतःचे अनुभव आहेत, हमी नाही. जमीन, पाणी, हवामान आणि काळजी यानुसार निकाल बदलतात.
तुमच्या उसासाठी थेट सल्ला हवा आहे?
तुमची सध्याची crop stage (Plantation, पहिले पाणी, Herbicide, 2–4 leaves) सांगा आणि program बद्दल जाणून घ्या.